Delft is mijn stad
de stad waar ik van hou

de hemel boven Delft is
blauwer dan in Curacao

een blauwe maandag is hier
van het blauwste blauw

half februari de wind guur
de wolken grijs en grauw

Delft ik heb nog altijd
de delta-blues voor jou

Dit weekend Bluesfestival@Delft

Binnenwatersloot, oktober 2036

De herinnering alleen al doet pijn. Vroeger liepen hier drommen lachende en flanerende mensen. Winkels floreerden en de gracht was dé blikvanger voor toeristen die voor het eerst voet zetten in de binnenstad. De start van de bouw van de nieuwe spoortunnel in 2010 was het begin van het einde. Naarmate de bouwput groter werd, zo ook het verval. Ondernemers gingen wegens onbereikbaarheid failliet, de gracht werd steeds stiller en in 2014 durfde er geen ziel meer te wonen en kreeg de Binnenwatersloot de bijnaam ‘Spookgracht’. 22 jaar en ruim 5 gemeenteraden later wacht Delft nog altijd op het completeren van de hi-tech spoortunnel en dromen de inwoners over de terugkeer van hun schilderachtige ‘poort’ van de stad met het lieftallige boegbeeld van hun Melkmeisje.

“Madames et Monsieurs, Señors y Señoras, The Melkmeisje was our famous and proud Vermeer lady who used to stand right here and welcome you into Delft . The tragic story goes that her heart broke of sadness and she fell apart …”

In mijn verbeelding rijdt de trein al langs de Gist, dan langs het Bacinolgebouw de stad in. Langs de molen, die vrolijk draait in de wind, het stuk stadsmuur, en de huizen aan de Spoorsingel. Even uitzicht op de drukke Phoenixstraat en bioscoop Delfia. Dan verder langs Wesseling, en het uitzicht op de achtertuinen van de huizen aan de Houttuinen en de van Leeuwenhoeksingel. De zijgevel waar altijd een mooie of leuke tekst op staat geschilderd… ik voel mezelf al helemaal thuiskomen, en in gedachten stap ik al uit en sta ik op het perron.
Inmiddels rijdt de trein uit mijn verbeelding de werkelijkheid in, en we blijken al uit de tunnel bij Rijswijk te komen. Afwachtend schuif ik dichter bij het raampje als de eerste tekenen van Gistfabriek zich aandienen. Ik kijk nog eens wat beter. De trein rijdt het viaduct op.
Bouwput. Rommel. Zooitje.
Ik was het even vergeten, en de stiekeme hoop dat ik het allemaal gedroomd had wordt de grond in geboord. Bijna alle gebouwen die mijn thuiskomuitzicht vormden, zijn er niet meer. Ze hebben plaatsgemaakt voor een verwarrende, rommelige vlakte. De trein stopt en ik stap uit. Hier en daar lijkt het station van Delft meer op het station van Bagdad of Kabul. Een beetje verdwaasd loop ik de verkeerde kant op naar de bus, het plein is nu natuurlijk aan de achterkant. Gelukkig zit er in de bus wel een bekende buschauffeur, dus ik ben wel in de goede stad. “Zo, je bent weer thuis?” wordt er vrolijk gevraagd. Lachend knik ik terug, maar zo thuis voelt het nog niet.
Ik wil terug naar het échte Delft!

Elke week op het fietsje naar de Houttuinen, naar dat prachtige pandje, met zijn karakteristieke geveltje, waar je, vol met je verlegenheid, zo graag met dat ene meisje wilde dansen, maar altijd uitkwam bij een ander. En steeds weer een nieuwe week, een nieuwe droom en opnieuw proberen.

Hoeveel dromen zijn er uiteengespat toen dit pand in een vloek en een zucht ter aarde werd gehaald? De grote stalen bal die al het moois rondom het station heeft neergemaaid, was ook dwars door de neonletters van Wesseling gegaan. Althans dat dacht ik.

Maar wat blijkt! Nog niet alles is verloren. Er zijn nog Delftenaren met een Delfts hart! Die prachtige gevel, al dat glas in lood, dat mooie erkertje, dat is er allemaal nog! Jawel! Ergens opgeslagen staat het hele aanzien van Wesseling nog te pronken. Gewoon opgekocht, door dat Delftse hart, afgevoerd en met de bedoeling het weer op te bouwen als eindelijk de tunnel dicht is, het water weer door de nieuwe gracht stroomt en alle ambtenaren in het nieuwe stadskantoor aan het werk zijn. Misschien als museum, misschien als café, misschien als heel iets anders, maar waar je wel weer kan binnenlopen, weer kan dromen, je de muziek weer om je heen hoort en je weer op zoek kan gaan naar dat ene meisje…

 Prachtig toch? Eerst maar eens zien. Het afbreken ging “quick, quick”, het opbouwen waarschijnlijk “slow”…

De oude hal zal door niemand gemist worden maar er schoot mij een nostalgisch verhaaltje te binnen dat zich in ca 1992 afspeelde. Toen was er een optreden van de strippende mannengroep The London Knights.
Deze mannen lieten in vol ornaat, vrijwillig hun leuters zwengelen voor een groep gillende dames.

Met een paar vriendinnen voor 15 gulden smullend naar De Buitenhof om dit spektakel te bewonderen. Het was vooral heel rustig, hooguit 15 damesrijen dik om een soort boksring heen. We stonden daardoor vrijwel vooraan en konden al het bungelende vlees van dichtbij aanschouwen. Wel waren we wat angstig om bekenden tegen te komen want we gingen uiteraard niet aan de grote klok hangen dat we hier waren. Wat opviel is dat de fanclub met de echte groupies onafgebroken de longen uit hun lijven aan het gillen waren. Wij waren er meer een soort stil en verbaasd van en bleu als ik was vond ik het ongelofelijk en stond met open mond te kijken.

De fotograaf van de Delftse Post vond mijn ongelovige blik blijkbaar de moeite waard en daardoor belandde ik zeer pontificaal op de foto bij het verslag in de krant. Ik was daarna nog net geen bekende Delftenaar.

Toen ik dus las dat er een feestelijke opening was vorige week heb ik na lang wikken en wegen toch besloten om niet te gaan. Dit trauma oprakelen had ik toch niet zo’n zin in en stel je voor zeg dat Nick & Simon ineens uit de kleren zouden gaan.

In het begin van de jaren zeventig marcheerden we met de hele straat naar de Markt. Het tv-programma ‘Muziek in uw straatje’ had namelijk voor Delft gekozen. Dit muziekprogramma was een kruising tussen ‘Nederland Muziekland’ (dat pas later kwam) en ‘Op Losse Groeven’ van Chiel Montagne (dat mijn vader steevast ‘Op Losse Schroeven’ noemde en misschien wel daarom later is veranderd in ‘Op Volle Toeren’). Voor het stadhuis stond een drumstel, waar Peter Koelewijn steeds opnieuw overheen sprong. Steeds maar weer opnieuw. En heel vaak achter elkaar. Ik begreep hier als kind niets van. Het enige dat we op de Markt hoorden waren de laatste tonen van ‘Kom van dat dak af’. Toen we weken later naar het programma keken, zagen we Peter Koelewijn op het dak van een Delfts pand zitten. Aan het einde van het lied zag ik hem slechts één keer over het drumstel springen. Zelf waren wij, de hele straat, buiten beeld gebleven. Maar ach, Delft was op tv geweest en dat was ook wat waard.

Het komt voort uit trotsheid voor de stad. Ik heb dat ongemerkt overgenomen van mijn ouders. Ook ik riep gisteren uit: ‘Dat is Delft op tv!’ Heb je het ook gezien? In de nieuwe reclame van de Staatloterij ligt het accent op de bestaansgeschiedenis. De loterij blijkt al in 1726 opgericht. De nukkige Enkhuizer schilder Janszoon ziet zijn leven en werk door het winnende lot veranderen. Enkhuizen moest hiervoor wel even zijn pittoreske plaatjes lenen van Delft. ‘Jongens! Delft is op tv!’

Op de Houttuinen was ik zelf op een kleine missie, namelijk om de laatste prehistorische overblijfselen op de digitale plaat vast te leggen. Volgens mij is daar de laatste weken meer gefotografeerd dan in de laatste twintig jaar. Het blijft een trieste bedoeling en ik moet toegeven dat ik er melancholiek van word om te zien dat er een deel van mijn verleden met de grond gelijk gemaakt is. In sommige gevallen kan dat natuurlijk een verademing zijn maar deze zit nogal diep. Na al die geestelijke voorbereiding steekt het echt en gut wat klinkt dit dramatisch!

Weet nog wel dat vroegâh (toen alles betâh was), oudere mensen zaten te zuchten en te steunen over hoe zonde ze het vonden dat er iets afgebroken werd. Vervolgens kwamen de “weet je nog” verhalen weer voor de honderdste keer uit de kast. Dodelijk vermoeiend vond ik het. Ook altijd dezelfde zeikverhalen. Zagen ze dan niet dat nieuwbouw veel mooier en hipper was dan al die lelijke, ouwe rotpanden? Ik had er echt niks mee en geschiedenis had alles behalve mijn interesse. Alleen hoe antieker je zelf wordt, hoe meer het gaat leven. En nu doe ik hetzelfde en zit met vrienden onder het genot van een Heineken biertje uit een gele krat en een bak pelpinda’s ook de weet je nogjes uit het archief te trekken en woon ik zelf in een pand van 115 jaar oud. Dement ben ik nog niet maar ik heb het er wel errug vaak over de laatste tijd…

Ik ging in 1979 naar de Antonius Mavo en heb daar in 1984 eindexamen gedaan. Ja, u rekent goed. Dat is vijf jaar later. Ik was een langzame leerling en had een jaartje extra nodig. Als u deel 1 van dit drieluik hebt gelezen, dan weet u dat het mij met terugwerkende kracht aan het hart gaat, dat een kerk als de Sint-Hippolytuskerk is gesloopt in de jaren 70. Het criterium om te slopen was in 1974 gebaseerd op de drastische terugloop van de kerkgangers. Dus niet voor het zingen de kerk uit, maar überhaupt de kerk niet meer in.

Over slopen gesproken: tijdens mijn mavoperiode heb ik de panden aan Dertienhuizen (het waren er volgens mij meer dan dertien) gesloopt zien worden. Nog voor ik van school af was, was de nieuwbouw aan Dertienhuizen bewoond.

Ondanks dat er een link is met het eerste blog, dwaal ik af. Ik wil het over de Antonius Mavo hebben. En dan niet over de mavo als school of onderwijsinstelling, maar over de Antonius Mavo als gebouw. Het hoofdgebouw welteverstaan, want de Antonius kende ook een dependance, aan de Aart van der Leeuwlaan.

Het hoofdgebouw van de Antonius Mavo stond aan de Verwersdijk en was een monumentaal pand. Nee, het had niet zo’n blauw met wit schildje naast de voordeur hangen, maar het was gewoon een monument. Er liepen trouwens ook een paar monumenten rond (‘In de oorlog heb ik bloembollen gegeten…’), maar ik wil me nu even beperken tot het gebouw. Granieten vloeren met lambrisering van tegels, okergeel en zwart glimmend. Kalkmuren en ornamentplafonds. Paneeldeuren, glas-in-lood en houten vloeren op de eerste en tweede verdieping. Hardstenen trappen vanaf de begane grond en donkereikenhouten trappen vanaf de eerste. De gangen waren koud in de winter en koel in de zomer. In de hoge lokalen moest je de ramen open zetten met behulp van een lange stok met een haak. Je fiets stond in de mooie binnentuin. Het was het soort school dat je ziet in films van Pietje Bell. Hebt u een beeld?

Dit schoolgebouw is aan het eind van de vorige eeuw gesloopt. En ik kan er niets aan doen, maar blijf mezelf sinds die tijd afvragen: Was het wel zo’n bijzonder gebouw? Was het wel een monument? Of heb ik in de loop der jaren het beeld verheerlijkt? Die kans is aanwezig, want ik heb op die school een erg leuke tijd gehad. Ik heb er vrienden gemaakt die nu nog steeds mijn vrienden zijn. Ik heb er de disco ontdekt op de schoolfeesten in het voormalige gymzaaltje naast de ingang aan de Verwersdijkzijde. Ik had er mijn eerste vriendinnetjes. Kortom: vertaal ik niet onbewust de prettige herinnering aan die tijd naar de schoonheid van het gebouw? Als dat zo is, is dat per definitie een subjectieve projectie. Als dat zo is, was het gebouw misschien wel gewoon een oude bende. En dan was dat de reden van de sloop. Dat is aannemelijker dan de reden van sloop bij de Sint-Hippolytuskerk, want het aantal schoolgangers is in de jaren 90 niet drastisch teruggelopen.

Lees ook: Het slopen van gebouwen (deel 1)

Steve Austin was een regelrechte held en bovendien een lekker ding. Hoewel ik nog niet echt verstand van lekkere dingen had in de jaren zeventig, vond ik hem toch op mijn eigen kindse manier opwindend. Ik zat wekelijks aan de buis geplakt toen de serie begon. Met nagelafdrukken in mijn handpalmen zat ik te kijken hoe Steve het altijd weer voor elkaar kreeg om alles tot een goed eind te brengen zoals een echte TV-held betaamt. Natuurlijk werd het helemaal spannend als hij zijn bionische delen gebruikte. Hij kon rennen als een luipaard en met zijn oog zag hij mijlenver het gevaar al. Bovendien was hij beresterk. Verder ging mijn fantasie toen nog niet. En dan dat metaalachtig geluidje als hij bionisch ging doen, wow! Dat geluid herken ik nog steeds en heb ‘m helaas nog niet als ringtone gevonden. Later werd hij wel eens vergezeld door Jaime Sommers, de Bionische vrouw die later haar eigen serie kreeg. Of ze bij nader inzien een stel waren weet ik niet meer maar daar zullen de vonken ongetwijfeld vanaf gevlogen hebben, met heel veel kortsluiting. Ik wist in elk geval zeker dat ik mijn kinderen Steve en Jaime ging noemen.

En nu was hij, of all places, in Delft en na al die jaren zou ik op de foto mogen met mijn jeugdheld! Dat hij ondertussen zeventig lentes telde en met de hoogste waarschijnlijkheid een (bionische) rollator bij zich zou hebben maakte me niet uit. Vol verwachting stapte ik binnen met mijn camera om mijn nek en daar stond hij…The Bionic Man! Ik wreef in mijn ogen. Dit leek in de verste verte niet op mijn Steve en ik stond regelrecht in de ogen van een echte robot te kijken. Shit zeg! Waren ze Steve’s menselijk omhulsel vergeten? Wat was dit nou weer? In plaats van mijn klassieke held, stond er gadverdamme een mislukte Dalek uit Dr. Who. Met dat stuk ijzer heb ik nooit wat gehad. Damn!

“We can rebuild him. We have the technology.”

Het begon met een ballet op het water voor 2 fluisterboten. De inzittenden van de bootjes zongen de longen uit hun lijf. Het resultaat was betoverend. Een jong  meisje droeg een mooi verhaal voor over de oorsprong van Delft. Daarna kregen we een nostalgische zwart-wit film te zien uit de vorige eeuw, toen de hondenkop-trein nog op straatniveau Delft in tweeën deelde. Meer fietsers dan auto’s, een agent midden op het kruispunt regelt het verkeer met de hand. Er is veel veranderd.

En er gaat nog meer veranderen. Nog meer weemoed. Terwijl we keken naar de gebouwen die gaan sneuvelen voor de Spoortunnel, kwamen er twee rondvaartboten aanvaren. In de ene een klezmer-orkest, in de andere een harmoniekapel. Tegen het eind van de voorstelling werd de blik op de toekomst gericht. Bewoners van de Spoorzone vertelden in korte zinnen hun wensen voor de toekomst. Als afsluiting klonk er een mooi lied over Delft en haar inwoners:

“Delftenaren streven naar schoonheid, dat zit in hun genen.

Delft is een warm bad.

Nergens gaat de zon zo graag onder, als in onze stad.”

Misschien gaat de bouw van de spoortunnel veel meer geld kosten dan begroot. Misschien loopt het project enorme vertraging op. Maar tot nu toe inspireert de spoortunnel alleen maar mensen en dat levert mooie dingen op.

In het begin van de jaren tachtig zit ik ook op de Antoniusschool. Het is geen meisjesschool meer, maar een mavo. Vanaf het hoogste lokaal, waar meneer Duimel Wiskunde geeft, kijk ik op een braakliggend terrein, waar docenten hun auto parkeren. Waarom is hier al die jaren later nog niets gebouwd? En waarom moest die kerk überhaupt weg? Ik begrijp het niet.

Het is 2009 en ik google op Hippolytuskerk Delft. Op wikipedia lees ik dat de Sint-Hippolytuskerk in 1974 is afgebroken. Ik moet dus zeven of acht jaar geweest zijn. Dat is gek. Ik zou zweren dat het een van mijn oudste herinneringen was en dat ik vier of hooguit vijf was op dat moment. En ja! Daar staat het. Daar lees ik het antwoord op die kindervraag en het verbaast me: ‘Toen vanaf de jaren zestig het aantal kerkgangers drastisch terugliep was het financieel niet meer haalbaar de kerk te behouden en uiteindelijk werd de kerk in 1974 gesloopt.’

Ongelooflijk! Wat een slecht criterium! Ik weet zeker het aantal kerkgangers anno 2009 nog verder is gedaald, maar hoop wel dat de criteria voor sloop vijfendertig jaar later inmiddels zijn aangepast. Want anders zou er straks in Delft geen kerk meer staan.

In tegenstelling tot de éénjaarsvliegen, zijn er ook zaken waar je uiterst verbaast over bent als ze plotseling dicht zijn en waarbij het wáááááát gevoel boven komt. Dit gebeurde onlangs, toen ik over de Binnenwatersloot fietste en zag dat het pand van Goris Elektronika (met een K) leeg stond. Ik moest echt even een paar keer kijken of ik me niet vergist had. Goris?! Dat kon toch niet?

Goris is wat mij betreft een nostalgisch begrip in Delft en al dertig jaar DE elektronicaspecialist op het gebied van discobenodigdheden en later ook de computerlarij. Zij begonnen in 1979 en stonden al gauw bekend als the shop-to-be voor alle snufjes op geluidsgebied. In de tachtiger jaren, toen ik in stoere kringen verkeerde met “echte” DJ’s en dus elektronicafreaks, ging er zowat geen weekend voorbij of Goris werd even bezocht om weer “iets” te kopen waar ik de ballen verstand van had. Had je een koptelefoon, connector, kabel, flightcase, rookmachine of een ordinaire naald nodig (ja naalden, dat waren nog es tijden), naar Goris!

Ze waren in de hele omgeving een begrip in radio, – en DJ land en de Gorisjongens wisten bovendien ook waar ze het over hadden. Niks was te gek en als ze het niet hadden dan konden ze er altijd wel aankomen. Ik weet zeker dat een hoop jongens van “toen” er zo’n weemoedig gevoel bij krijgen als ze weten dat deze toko dicht is. Goris is niet meer. Wéér een stukje Delftse geschiedenis weg *zucht*. Nu maar hopen dat er over dertig jaar iemand, op één of ander blog een stukje schrijft over de dan net gesloten Hello Kitty winkel…..

Toen ik een jaar of veertien was vond mijn moeder het nodig dat ik danslessen ging nemen want dat hoorde “bij je opvoeding”. Ik was het er niet echt mee eens (zoals gewoonlijk) en ik kon me wel leukere dingen voorstellen. Het leek me uiterst suf en niet stoer om de Rumba en de Cha Cha Cha te gaan leren terwijl ik zat te popelen om eindelijk naar de disco te gaan. Gelukkig gingen er ook wat vriendinnen dus dat maakte het meteen een stuk minder erg en ineens zagen we nieuwe kansen om leuke jongens te ontmoeten. Wesseling was natuurlijk the place to be voor danslessen en het bleek dat “iedereen” het ging doen. Toch wel cool dus?

Loek Wesseling sr. met zijn donkere, harde stem probeerde ons door de microfoon uit te leggen hoeveel keer we naar links en rechts moesten. Daar stonden we dan die zogenaamde suffe pasjes te leren. Stiekem was het toch wel leuk en vooral gaaf dat er op eigentijdse muziek gedanst werd. De Foxtrot dansen op de Dolly Dots (Love Me Just A Little Bit More) en de Jive leren op Wham (Wake Me Up Before You Go Go) was toch zo slecht nog niet. Als ik die nummers nu hoor, dan associeer ik ze nog steeds met een bepaalde dans.

Het enige probleem iedere week was of je een danspartner zou kunnen vinden voor de avond. Dus afwachten of je “gevraagd” werd, vreselijk! Er was werkelijk niets ergers voor je zelfbeeld dan niet uitgekozen worden en vervolgens als een muurbloempje verplicht aan de kant te zitten. Ben je al zo’n onzekere tiener, word je ook nog eens niet gevraagd. Er zijn daar op die parketvloer heel wat afwijzingstrauma’s ontstaan. Loek had wel kijk op een tienergeest en draaide gelukkig regelmatig de rollen om. Dan riep hij om dat de dames een heer moesten vragen. Dat bood weer perspectief en maakte dat je je weer iets zekerder voelde, ook al ging je met knikkende knietjes die leuke jongen vragen.

70 jaar lang is Wesseling het boegbeeld van de Houttuinen geweest en gaat na de bouwvak nu echt onder de sloophamer. Daarmee verdwijnt er weer een stukje Delftse nostalgie. De nieuwbouw in het voormalig Techniekmuseum zal ongetwijfeld heel fraai worden. Wie weet introduceren ze tzt wel rollator-danslessen voor de mensen van “toen”.